PIPH: projekt MAYDAY

Inicjatywa Wsplnotowa EQUAL jest czci strategii Unii Europejskiej suca wspieraniu inicjatyw majcych na celu budowanie warunkw do tworzenia nowych miejsc pracy oraz ich utrzymania przez osoby zatrudnione, lecz zagroone bezrobociem np. z powodu niedostatecznych kwalifikacji. Jako Inicjatywa Wsplnotowa finansowana z Europejskiego Funduszu Spoecznego (EFS). EQUAL jest platform umoliwiajc poszukiwanie i uczenie si nowych sposobw osigania celw polityki Europejskiej Strategii Zatrudnienia i Procesu Integracji Spoecznej. EQUAL rni si od programw gwnego nurtu Europejskiego Funduszu Spoecznego tym, e kadzie si w nim nacisk na badania, majce na celu wypracowywanie innowacyjnych sposobw zwalczania dyskryminacji i nierwnoci na rynku pracy. Podobnie jak w innych programach europejskich podkrela si aktywn wspprac midzy Pastwami Czonkowskimi, zapewniajc tym samym stosowanie oraz upowszechnianie na terenie Unii Europejskiej najlepszych rozwiza.

CHARAKTERYSTYKA OGLNA PROGRAMU MAYDAY

Zgodnie z zasad partnerstwa obowizujc przy realizacji projektw w ramach EQUAL, projekty wykonywane s nie przez pojedynczych projektodawcw, ale przez partnerstwo kilku organizacji i instytucji tzw. Partnerstwo na Rzecz Rozwoju. Wnioskodawc projektu „MAYDAY – Model aktywnego wsparcia rozwoju pracownikw i firm wobec zmian strukturalnych w gospodarce” jest Zarzd Regionu Gdaskiego NSZZ Solidarno. W skad Partnerstwa na Rzecz Rozwoju wchodz instytucje:

Politechnika Gdaska , Centrum Techniki Okrtowej, Pomorska Izba Przemysowo Handlowa, Wojewdzki Urzd Pracy w Gdasku, Akademia Morska, Forum Okrtowe, Sekcja Krajowa Przemysu Okrtowego.

Program zosta zgoszony w grupie tematycznej F i w rankingu uplasowa si na 12 pozycji, na 22 projekty zatwierdzone przez Instytucj Zarzdzajc EQUAL do realizacji. W tej grupie zostao zoonych 115 projektw. cznie we wszystkich grupach tematycznych zgoszono 751 wnioskw, z czego do realizacji zostao zaakceptowanych okoo 100.

MAYDAY jako gwny cel swojego dziaania okreli budow kompleksowego systemu wsparcia dla Maych i rednich Przedsibiorstw (MSP) sektora okrtowego i zatrudnionych w nich pracownikw w wieku 50+ dyskryminowanych na rynku pracy ze wzgldu na wiek i kwalifikacje niedostosowane do wymaga pracodawcw, zwizanych z koniecznoci dostosowania si przedsibiorstw do wymaga spoeczestwa informacyjnego.

Przemys okrtowy w Polsce przeywa od wielu lat powany kryzys. Spektakularnym przykadem jest Stocznia Gdaska, kiedy zatrudniajca kilkanacie tysicy pracownikw, obecnie, w nomenklaturze unijnych programw, stanowi tereny poprzemysowe. S ambitne plany adaptacji tych terenw na „Nowe Miasto”, co spowoduje pojawienie si nowych miejsc pracy, jednake przy cakowicie zmienionej funkcji. Jest to pewnie nieunikniona kolej rzeczy (jednake przykra z punktu widzenia inyniera), gdy musz obowizywa prawa ekonomii. Zapa w przemyle stoczniowym ma jednake znacznie wikszy obszar oddziaywania ni wydawaoby si to z zamknicia tej, czy innych stoczni. Budowa statku to typowo montaowa dziaalno produkcyjna. Praktycznie w stoczni, wychodzc od surowcw, buduje si kadub i podstawowe instalacje. Natomiast caa reszta to tysice gotowych komponentw, poczwszy od silnikw, rub napdowych, zoonych systemw sterowania, przez meble, wyposaenie kuchenne do firanek w oknach nadbudwki. Wszystkie te elementy to wyroby finalne setek zakadw kooperujcych z przemysem okrtowym, w tym w duej mierze MSP dziaajcych na krajowym rynku (szczeglnie w wojewdztwach pomorskim i zachodnio-pomorskim).

Wiele z tych przedsibiorstw bolenie odczuwa zaamanie si krajowego przemysu okrtowego, gdy w wielu przypadkach by on ich jedynym odbiorc. Brak dywersyfikacji programu produkcyjnego i odbiorcw jest niejednokrotnie powodem katastrofy. Wiele firm prbuje si ratowa szukajc innych odbiorcw, czy zmieniajc ofert produkowanych wyrobw. Taka nieustabilizowana sytuacja sprzyja jednak powstawaniu problemw o charakterze spoecznym. Jest oczywiste, e atwiej do zmian adaptuj si ludzie modzi. Wielu z nich nie pamita minionej epoki, dajcej pen stabilizacj zatrudnienia. Wiedz, e zmiana jest rzecz nieuniknion. Natomiast grupa pracownikw w wieku powyej 50 lat (50+), ktrej postawy spoeczne ksztatoway si w latach 70-80 poprzedniego stulecia, nie zawsze s w stanie zrozumie, e do zmieniajcych si warunkw trzeba si dostosowywa.

Jest to problem zoony, gdy z jednej strony szeregowy pracownik postrzega zmiany zachodzce w jego otoczeniu, jako krzywd wyrzdzan mu przez system i stawia opr przed dziaaniami, takimi jak doksztacanie. Z drugiej strony pracodawcy nie widz tego, e ludzie i ich potencja intelektualny s najcenniejszym kapitaem firmy. Konieczne jest wic podjcie spjnych dziaa, ktre pracodawcy uwiadomiyby celowo inwestowania w wiedz pracownika a u pracownika stworzyy przekonanie o koniecznoci ksztacenia si przez cae ycie.

Warto podkreli, e grupa 50+ naley do najbardziej zagroonych utrat miejsc pracy, szczeglnie w przypadkach wprowadzania do firm nowoczesnych technologii informatyczno-komunikacyjnych. Mao kto dostrzega jednak, e wanie ta grupa charakteryzuje si duym dowiadczeniem (okrelanym jako wiedza ukryta), ktre trudne jest do sformalizowania i udostpnienia innym. Przyjcie modego, dobrze znajcego tajniki oprogramowania komputerowego, pracownika nie zastpi dowiadczenia nabytego przez wiele lat. Naley dokona analizy, czy nie lepiej mie dalej pracownika o duym dowiadczeniu, jednake zainwestowa w jego rozwj, przygotowujc dla niego cile dedykowane szkolenia. Nie mog by to standardowe kursy, dostpne na rynku usug edukacyjnych, lecz szkolenia dokadnie dostosowane do potrzeb pracodawcy.

UDZIA PG W PRZYGOTOWANIU CZʦCI BADAWCZEJ PROGRAMU

Projekty realizowane w ramach programu EQUAL maj w duej mierze charakter badawczy. Podstaw jest przeprowadzenie bada w sektorze MSP, zwizanym z bran przemysu okrtowego, aby uzyska informacje o zagroeniach grupy pracownikw 50+, wynikajcych z ich maej konkurencyjnoci na rynku pracy. Wyniki bada powinny pozwoli na stworzenie systemu ksztacenia ustawicznego, niwelujcego luk formalnych kwalifikacji tej grupy, w porwnaniu z absolwentami (szk na rnym poziomie) wchodzcymi na rynek pracy.

Konieczna jest identyfikacja zmian na rynku pracy w sektorze MSP zwizanych z przemysem okrtowym, po zaamaniu si tej brany. Powinna by przeprowadzona rwnie prognoza utrzymania si przemysu okrtowego w Polsce, a tym samym utrzymania produkcji o dotychczasowym profilu w MSP bdcych przedmiotem rozwaa.

Pojawiaj si w zwizku z tym rwnie problemy spoeczne. Pracownicy modzi, lepiej wyksztaceni, bardziej mobilni, radz sobie lepiej w sytuacjach kryzysowych. Wsparcia potrzebuj osoby, ktre ze wzgldu na wiek (50+) i przyzwyczajenia, czsto nie widz innej moliwoci zatrudnienia, czy pracy w nowym obszarze merytorycznym – bez wzgldu na zajmowane stanowisko. To wanie do tej grupy skierowany jest ten program.

Poza grup bezporednio zainteresowanych, szkolenia powinny by te skierowane do wacicieli (zarzdw) przedsibiorstw w celu uwiadomienia problemu i wskazania sposobw jego rozwizania – w tym szkolenia dla kadry zarzdzajcej. Jeeli kierownictwo firmy nie bdzie miao odpowiedniej wiedzy na temat nowoczesnych technologii wytwarzania i nowoczesnych metod zarzdzania (w tym technik informatycznych), nie bdzie dostrzegao problemu zwizanego z doksztacaniem swoich pracownikw. Bariera nie ley jedynie w niedostatecznych kwalifikacjach pracownikw, ale rwnie w braku wiadomoci waciwego oceniania problemu przez wacicieli i zarzdzajcych.

Sformuowanie konkretnego problemu i podanie sposobw jego rozwizania w sposb wieloaspektowy i innowacyjny wymaga przeprowadzenia bada wybranego sektora MSP we wszystkich grupach wchodzcych w zakres zainteresowa (biorc pod uwag kryteria wieku, poziomu wyksztacenia, zajmowanego stanowiska, kompetencji decyzyjnych itp.). Nie naley ogranicza bada jedynie do wskiej grupy, choby z tego wzgldu, aby mona byo przeprowadzi analiz porwnawcz.

Proponowane s nastpujce obszary bada majce na celu zidentyfikowanie problemu:

Dotyczce przedsibiorstwa, takie jak: stosowanie nowoczesnych technik informatycznych w zarzdzaniu, innowacyjne techniki produkcji, wspczesne metody zarzdzania, itp.
Dotyczce pracodawcy, takie jak: planowane zmiany profilu produkcji, okrelenie potrzeby doksztacania si przez pracodawcw (osoby zarzdzajce), ocena wiadomoci pracodawcy w zakresie koniecznoci doksztacania swoich pracownikw.
Dotyczce pracownika, takie jak: struktura zatrudnienia w MSP, ocena kwalifikacji w wyodrbnionych grupach, okrelenie obszarw tematycznych, ktrych powinny dotyczy szkolenia, okrelenie potrzeby doksztacania si przez pracownikw (w ich opinii).

W wyniku przeprowadzonych bada powinien by opracowany i zrealizowany system kursw. Powinny by okrelone grupy zawodowe i obszary merytoryczne prowadzonych szkole. Program szkole powinien by skierowany zarwno do grupy 50+, jak rwnie do zarzdzajcych firmami (bez wzgldu na wiek). Podstawowe dziaania powinny dotyczy nowego podejcia do opracowania programu szkoleniowego. Metody szkolenia i zakres tematyczny powinny by dostosowane do wymaga pracodawcw. Mona rozway:

moduow budow programw, z moliwoci dostosowania do potrzeb firmy oraz poszczeglnych grup pracownikw, np. pracownicy produkcyjni, pracownicy nadzoru, kadra kierownicza itp.,

ksztacenie na odlego,
ustalenie formy kocowej kursw – powinny koczy si wydaniem certyfikatu lub uzyskaniem okrelonych uprawnie przez pracownika.

Przeprowadzenie bada powinno da, oprcz zdefiniowania doranych potrzeb edukacyjnych, informacje pozwalajce na rozwizanie nastpujcych problemw:

Zmiana dotychczasowego obszaru funkcjonowania firmy.
Szkolenia dla pracodawcw i zarzdzajcych, majce na celu zwikszenie wiadomoci roli nowoczesnego zarzdzania w budowaniu przewagi konkurencyjnej firmy.
Informacje na temat moliwoci pozyskiwania kapitau na rozwj firmy.
Sposb, w jaki mona dotrze do nowych technologii i rozwiza.
Stymulowanie potrzeb wacicieli firm, poprzez zaproponowanie nowych kierunkw doskonalenia kadr.
Zmiany w zasadach funkcjonowania firm, przez wprowadzenie nowoczesnych metod zarzdzania, wykorzystujcych wiedz i informacje, prowadzcych do zwikszenia efektywnoci funkcjonowania organizacji. Okrelenie moliwoci wsppracy MSP dziaajcych w brany okrtowej (tworzenie sieci) w celu wymiany dowiadcze, wsplnego prowadzenia szkole dla pracownikw, itp.
Wykorzystanie dowiadczenia pracownikw (+50) – wiedza ukryta, tworzenie mechanizmw pozyskiwania i udostpniania wiedzy.
Rozwaenie takiego prowadzenia szkole, aby uzyskane dodatkowe kwalifikacje umocniy pozycj pracownika, ale jednoczenie w przypadku likwidacji przedsibiorstwa pozwoliy skutecznie konkurowa na rynku pracy w innej brany.
Pogbienie wiadomoci zagroe, jakie wynikaj z wprowadzania nowych technologii – czy wprowadzenie nowoczesnych technik informatycznych i technik wytwarzania nie spowoduje zmniejszenia liczby miejsc pracy.
Stworzenie platformy kontaktowej (strona internetowa, punkt poradnictwa, itp.) „dobrych praktyk” – daoby moliwo wymiany dowiadcze midzy wszystkimi firmami sektora MSP wsppracujcych z przemysem okrtowym.

PROJEKT I JEGO REALIZACJA

15 listopada podana zostaa w Internecie pierwsza informacja o tym, e projekt MAYDAY zosta skierowany do realizacji. Zainteresowane osoby mog ledzi przebieg realizacji projektu pod adresem www.equal-mayday.org.pl

Innowacyjno naszego PRR jest ukierunkowana na proces, gdy zostanie wypracowany modelowy system wsparcia wdraania nowych technologii oraz utrzymania zatrudnienia pracownikw oparty na platformie innowacyjno-edukacyjnej. Organizacje inicjujce partnerstwo nie zajmoway si do tej pory problemami rynku pracy w takim kontekcie. Powizanie dziaa instytucji wchodzcych w skad partnerstwa ma na celu wsplne rozwizanie problemu powizania systemu ksztacenia z potrzebami rozwoju przedsibiorstw.

Dodatkowym efektem bdzie rozwj instytucji wchodzcych w skad PRR, zmiana sposobu postrzegania przez nie problemw oraz rozszerzenie tradycyjnych obszarw dziaania. Opracowujc kompleksowy model wsparcia pracodawcw, kadry zarzdzajcej i pracownikw w wykorzystywaniu nowych technologii, zaoono jako gwny rezultat zbudowanie platformy innowacyjno-edukacyjnej dla brany, dodatkowo integrujc te rodowiska w zakresie: promowania, wspierania, testowania i udostpniania nowych metod i programw ksztacenia ustawicznego skierowanych do pracownikw 50+ zagroonych utrat pracy, ale te do przedsibiorcw i kadry zrzdzajcej, od ktrej poziomu wiedzy zaley rozwj skutkujcy zwikszeniem liczby miejsc pracy.

Obecnie brak jest sektorowych struktur wspierajcych wdraanie innowacji w MSP jak i wspierania pracownikw zagroonych utrat pracy. Regionalne strategie wdraania innowacji s na etapie zaoe lub wstpnych ustale, np. koncepcja RSI wojewdztwa pomorskiego przewiduje potrzeb powstania branowych platform wdraania innowacji w MSP. Programy szkoleniowe organizowane przez instytucje rynku pracy kierowane s do osb bezrobotnych a szkolenia prowadzone przez uczelnie wysze albo s kierowane do osb modych albo s realizowane wedug programw ustalanych przez uczelnie. Innowacyjne podejcie stanowi szans MSP w dostosowaniu si do zmian strukturalnych w gospodarce, innowacyjno w metodach ksztacenia (ksztacenie na odlego) i organizacji pracy (m.in. mentoring, telepraca, praca czasowa) uwzgldniajce interes zarwno pracodawcy jak i pracownika bdzie stanowi o rozwoju i stabilizacji tych firm.

Wanym elementem kadego projektu realizowanego w ramach IW EQUAL jest upowszechnianie rezultatw i wczanie ich do gwnego nurtu polityki. Przedmiotem upowszechniania s rezultaty, ktrych celem s rozwizania dla dziaalnoci MSP opartej o innowacje i wiedz, a take dla ochrony zasobw ludzkich w wieku 50+ w wietle ich aktywnej absorpcji wiedzy nt. nowych narzdzi pracy i technologii poprzez wdroenie innowacyjnego systemu szkolenia, korzystnego: dla pracodawcy w wyniku efektywniejszego wykorzystania dotychczasowej wiedzy pracownika oraz dla pracownika – w wyniku pogbienia wiedzy poprzez odpowiednio zaprogramowane szkolenia.

Cele strategii upowszechniania to aktywizacja jak najwikszej liczby beneficjentw do udziau w projekcie. Wsparcie „Strategii ksztacenia ustawicznego do roku 2010” oraz regionalnych strategii innowacyjnoci. Zagwarantowanie spjnoci i komplementarnoci dziaa naszego PRR, UM i WUP na rzecz zwikszenia absorpcji innowacji przez firmy i pracownikw. Adresatami promocji s: kadra MSP, przedsibiorcy i ich organizacje, lokalne i regionalne wadze samorzdowe, uczelnie, zwizki zawodowe, KT, Rzd RP, KE.

Upowszechnianie to rwnie: stworzenie interaktywnej strony internetowej projektu, informowanie o projekcie i jego postpach, wymiana informacji oraz inicjowanie wsplnych dziaa w sektorze.

Wsppraca ponadnarodowa (partnerstwo ponadnarodowe – PP) jest jednym z wanych elementw kadego programu IW EQUAL. PRR zrealizuje t wspprac w formie: „Import, eksport i adaptacja nowych rozwiza”. W dziaaniach PRR wspierajcych utrzymanie zatrudnienia pracownikw 50+ w MSP przemysu okrtowego, ktry przeywa trudnoci we wszystkich pastwach UE, chcemy wykorzysta dowiadczenia Finlandii, Niemiec i Hiszpanii, ktre osigny pozytywne rezultaty w dziaaniach na rzecz sektora. W zakresie rozwoju MSP we wdraaniu innowacji oraz programw ksztacenia ustawicznego due osignicia posiada m.in.: Anglia, Niemcy, Hiszpania, Finlandia. Wykorzystanie tych dowiadcze i wsplne dzielenie si wypracowanymi rezultatami to gwny cel partnerstwa ponadnarodowego.

PODSUMOWANIE

Podkreli trzeba, e Politechnika Gdaska, bdca uczelni techniczn ze 100 letnimi tradycjami, zaangaowaa si w projekt typowo spoeczny, ktrego wnioskodawc jest NSZZ Solidarno. Pomimo tego, e dotyczy on problemw bezrobocia jest tu due pole do dziaania dla wszystkich wydziaw naszej uczelni, ktre w jakikolwiek sposb swoj dziaalnoci dydaktyczn czy badawcz zwizan z przemysem okrtowym. Szkolenia pracownikw, ktre bd wynikiem tego projektu bd dotyczyy wszystkich grup zawodowych, na rnych poziomach, praktycznie we wszystkich branach.

Idea projektu doskonale wpisuje si w ustalenia zawarte w takich dokumentach jak Komunikat Praski (2001) – bdcy jednym z krokw Procesu Boloskiego – gdzie znajduje si stwierdzenie „rozwj ksztacenia przez cae ycie (lifelong learning)”, co znajduje przeoenie na wspomnian w tekcie „Strategi rozwoju ksztacenia ustawicznego do roku 2010” opracowanej przez MENiS.

Opracowane na podstawie: Program Inicjatywy Wsplnotowej EQUAL dla Polski, Ministerstwo Gospodarki, Pracy i Polityki Spoecznej, Warszawa, kwiecie 2004 oraz wniosku projektu „MAYDAY – Model aktywnego wsparcia rozwoju pracownikw i firm wobec zmian strukturalnych w gospodarce”.

Dr in. Andrzej Szuwarzyski

Wydzia Zarzdzania i Ekonomii